Schildkerk

Adres
Schild 8, 7461 DD Rijssen

Schildkerk

Vóór de Reformatie was de kerk gewijd aan de heilige Dionysius. Al in 1188 was er sprake van een parrochia Risnen. Gevestigd in het centrum van Rijssen.

Omtrent de oudste geschiedenis is weinig bekend. Zij was de moederkerk van Holten en Wierden. In 1275 werd de plebanus van Rijssen vermeld. Het behoorde onder het kapittel en scholasticus van Maria Maior ofwel de Mariakerk (Utrecht). In de kerk waren aanwezig de vicarie of altaar van: het Heilige Kruis, en het altaar gewijd aan Onze Lieve Vrouwe en Johannes de Evangelist alwaar het officie werd gedaan. Rond 1200 beschrijft de monnik Caesarius Heisterbach in zijn Dialogus Miraculorum over een mirakel in Rijssen. Na de overgang tot de tot de Protestantse kerk (1598) behoorde het onder de Classis te Deventer.

Bouwgeschiedenis Een deel van de noordmuur van de huidige kerk stamt nog uit de 12e eeuw. Toen was het vermoedelijk een eenbeukige tufstenen kerk in romaanse stijl met vier traveeën. Ook bezat de kerk een toren. Later werd het schip verhoogd en voorzien van spitsboogvensters. In de tweede helft van de 15e eeuw werd het koor vervangen door een nieuw gotisch overwelfd koor. Bijzonder is de hagioscoop onder het middenvenster van deze koorsluiting. Vervolgens werd in de eerste helft van de 16e eeuw aan de zuidzijde een tweede beuk van gelijke hoogte en breedte met aansluitend koor toegevoegd. Hierdoor ontstond een tweebeukige hallenkerk. Het zijkoor is minder diep dan het hoofdkoor.

In de nacht van 4 op 5 juli 1826 stortte de romaanse toren wegens bouwvalligheid in. Aansluitend werd in de jaren 1829/1831 de voorgevel gesloopt en geheel in neoclassicistische stijl opgetrokken, bekroond door een houten torentje. Gelijktijdig werden de zijmuren van de eerste travee deels vernieuwd en het overige metselwerk hersteld.

In 1899 werd tegen de noordzijde van de kerk een consistoriekamer gebouwd.

Omdat de kerk te klein was geworden werd in 1924/1925 aan de zuidkant een nieuwe zijbeuk met een portaal en trappenhuis naar de oostelijke galerij toegevoegd naar een ontwerp van Tjeerd Kuipers (1857-1942). Deze zijbeuk bestaat uit drie traveeën waarvan de daken haaks op de lengteas van de kerk staan. Voor de bouw werd een combinatie gebruikt van tufsteen en baksteen. Tegenwoordig telt de kerk 1.250 zitplaatsen. Romaanse toren

De romaanse toren stond tegen de westgevel van het noorderschip. Deze rustte op een fundering van zware veldkeien. Het bovenste gedeelte van het muurwerk was opgetrokken in baksteen. Het onderste gedeelte bestond uit een spouwmuur van tufsteen. De spouw was gevuld met specie, bestaande uit keien, tras, zand en kalk. Een zwaar gewelf van metselwerk scheidde de ruimte op de begane grond van de verdieping. In 1826 bleek de toren dermate bouwvallig te zijn, dat door het gemeente bestuur de stadsarchitect van Deventer, W. Nieuwenhuis, opdracht werd gegeven tot het maken van een bestek en begroting voor het uitvoeren van herstellingen. De kosten, zouden worden bestreden uit de verkoop van de drie grootste klokken, die in de toren hingen. Deze waren in 1798 vernield en onbruikbaar geworden. In de nacht van 4 op 5 juli stortte de toren aan de west- en zuidzijde in, vanaf de torenspits tot aan de boog boven de ingang tussen de toren en de kerk. Daarna is besloten om de toren verder te slopen en een plan tot wederopbouw te maken. Op 2 augustus 1826 werd een begin gemaakt met de bouw. Op 4 augustus 1826 stortte het resterende deel van de toren vrijwel geheel in. Alleen het voetstuk en een klein gedeelte van het metselwerk bleven staan. Ongelukken hebben zich niet voorgedaan, maar op 7 augustus 1826 was de schade aan de kerk nog niet te overzien. Door de raad wordt besloten om het materiaal te gebruiken of deels te hergebruiken. Op 8 november 1827 wordt besloten de stenen van de ingestorte toren te gebruiken tot het metselen van een muur rond het nieuwe kerkhof aan de zuidzijde van Rijssen, de huidige oude begraafplaats aan de Lenfertsweg.

Beeldhouwwerk en schilderkunst Van het beeldhouwwerk dat ooit in de Schildkerk heeft gehangen of het aan de buitenzijde heeft versierd is weinig over. Het hoofd van een romaans beeld van Jezus wordt bewaard in het plaatselijke oudheidkundig museum de Oosterhof. Aldaar bevindt zich ook een wit Baumberger zandsteen beeld uit 1380/90 van 60 cm hoog, voorstellende de heilige maagd Maria met het kindje. Het kopje van het kind ontbreekt. Verder bezit de kerk nog een romaans zandstenen doopvont uit het begin van de 13e eeuw. De schilderkunst die de kerk ooit heeft verfraaid is onder een laag witkalk verdwenen. In 1899 zijn tijdens de restauratie nog fragmenten uit de late renaissance gevonden, maar de kerkenraad heeft het weer laten verdwijnen onder een laag kalk. Klokken

De oude klokken werden tijdens het bezoek van koning Willem III in mei 1862 kapotgeluid. De oudste was van de beroemde klokkengieter Geert van Wou. Deze uit 1484 daterende klok had als opschrift in gotische letters: Sanctus Anthonius vocor Gherardus de Wou me fecit MCCCCLXXXIIII. In het torentje hangen nog twee klokken met op de grootste de letters: Ciprianus Crans Jansz. Amstelodam 1743. Op de kleinste: ' Stadt Rijssen 1864'. Grafkelders

De kerk bezit de grafkelders van het kasteel de Grimberg in Notter, het huis de Oosterhof in Rijssen, van de Bevervoorde in Rijssen, Hof te Bevervoorde in Rectum, Dackhorst in Rectum en van de Eversberg in Notter (nu Nijverdal). Bij herstellingen aan de kerk in 1899 heeft men de vloer overgoten met portlandcement. Waardoor de oude 15e-eeuwse grafzerken verloren zijn gegaan. De grafzerken zijn wel opgetekend in oudere mededelingen. In de kerk is nog een marmeren graftombe aanwezig van Frederika van Ittersum in een omlijsting met zinnebeelden van het tijdelijke en verschillende familiewapens.

Virtuele tour

Kerstconcert

Koor- en samenzang

Aanvang
Locatie
Schildkerk, Rijssen

Het Hervormd Kerkkoor Rijssen geeft op vrijdag 21 december een Kerstconcert (koor- en samenzang) in de Schildkerk te Rijssen. Het koor bestaat 65 jaar en in verband hiermee wordt deze avond het Kerstoratorium “Een nieuw begin” van Johan Bredewout uitgevoerd.

OK

Door het gebruik van onze website ga je akkoord met het gebruik van cookies. Meer informatie is beschikbaar in ons cookiebeleid. Lees meer